Giới thiệu toán học cơ bản

Những bước căn bản cho trẻ làm quen với toán học tại trường Montessori khá giống với các bài tập trong quyển này: Mathematical Reasoning Beginning 1.  Quyển này do mẹ kiki giới thiệu, rất thích hợp cho lứa tuổi 3-4 này, sinh động, nhiều hình ảnh mà ẩn trong đó rất nhiều nguyên tắc hay cho bé làm quen với môn toán.

Đây là một số bài tập bé nhà mình làm trên lớp

 

 

 

 

 

 

 

Ở nhà phụ huynh có thể cho bé làm quen với phép tính cộng đơn giản.  Đặt những câu đố như, ngày xưa mẹ có một mình, mẹ lấy bố là thành 2 người, bố mẹ có con thì hỏi tổng cộng nhà mình có bao nhiêu người?  Mình mua một bộ chữ và các phép tính tại đây, cộng với vài viên bi ve, và dạy bé tính tổng bằng cách cộng các viên bi và tự tìm số kết quả như hình dưới đây, có dạo bé nhà mình mê trò này lắm.  Rồi chuyển lên tới cộng bằng ngón tay, rồi cộng bằng thẻ từ, v.v.  Hiện tại bé có thể cộng tổng <= 10 rất tốt, tự tính nhẩm trong đầu không cần đếm ngón tay thì <= 5.

Giáo cụ Montessori

Giới thiệu với mọi người một số giáo cụ thông dụng của Montessori.  Mình đã có giới thiệu qua về bộ Shades of Color và Flags of the world trong các bài cũ.  Đây chỉ là một vài giáo cụ tiêu biểu, chứ thực ra thì còn nhiều vô kể, viết lại thì ko biết bao giờ mới hết :)

Pink tower (Tháp hồng)

Link ảnh gốc

Kỹ năng:

• xây dựng hình khối 3 chiều,
• học về trình tự và trật tự (sequence & order),
• phát triển các cơ bắp nhỏ và nhận thức thị giác về kích cỡ vật thể
• tăng khả năng quan sát về kích cỡ của trẻ.
• giúp trẻ thao tác và phối hợp tốt
• giới thiệu toán học cơ bản: đếm 1-10, khái niệm nhỏ hơn, lớn hơn
• giới thiệu phương pháp "thử và sai" (error & trial), nếu tháp xây không đúng, tháp sẽ bị đổ   

Bé nhà mình xây xong tháp hồng thì được luyện thêm bằng công việc dán giấy này. Mỗi hình vuông được xé ra sau khi bé dùng kim đâm (pricking work) xung quanh 4 cạnh.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

The cylinder blocks (Bộ khối hình trụ có núm)

Bốn bộ mỗi bộ 10 khối

Link ảnh gốc

Kỹ năng:

• phát triển nhận thức thị giác về chiều sâu và kích thước tăng khả năng quan sát môi trường xung quan trẻ với một kiến thức to lớn hơn về các chiều cao, dài, rộng, sâu.
• phát triển các kỹ năng vận động tinh
• giới thiệu những bước căn bản đầu tiên cho việc sử dụng các ngón tay để biết cách dùng bút chì tập viết

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

The knobless cylinder set (Bộ khối hình trụ không có núm)

Kích thước giống bộ khối hình trụ có núm, có 4 màu khác nhau.

Link ảnh gốc

Kỹ năng:

• Phân biệt tinh những hình dạng tương tự
• Giúp trẻ phân biệt sự giống và khác nhau về không gian giữa mỗi bộ
• Tăng cường sự phối hợp giữa mắt và tay cùng những kỹ năng vận động tinh.

Thêm một bài luyện về trình tự và trật tự qua công việc đâm kim ở lớp của bé nhà mình

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

Brown stairs (Các bậc thang nâu)

Link ảnh gốc

 Kỹ năng:

• phát triển nhận thức thị giác và cảm nhận cơ bắp sự khác biệt về kích cỡ
• giới thiệu toán học cơ bản: đếm 1-10, số bình phương đối với các cạnh hình vuông, cấp số nhân (khối thứ hai lớn gấp 4 khối thứ nhất, khối thứ 3 lớn gấp 9 khối thứ nhất, v.v.)

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

Red rods (Thanh gỗ đỏ)

10 thanh gỗ có chiều dày như nhau nhưng chiều dài chênh nhau từ 10cm tới 1m.

Link ảnh gốc

Kỹ năng:

• Hiểu biết về kích cỡ, nhận thức thị giác và cơ bắp về kích thước, dẫn tới kỹ năng quan sát và kiến thức áp dụng cho môi trường xung quanh của trẻ
• Tăng cường vận động tinh
• Chuẩn bị cho toán học, trình tự, trật tự, và phép tính cộng.

Bài tập cắt dán và tô màu của bé nhà mình

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tree puzzle (Ghép hình cây)

Học về cây và các bộ phận của cây: lá, cành, thân, rễ. 

Link ảnh gốc

Bài tập đâm kim và xé dán:

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

Flower puzzle (Ghép hình hoa)

Học về hoa và các bộ phận của hoa: đài hoa, nhụy hoa, tiểu nhị hoa, vành/cánh hoa.  Toàn từ phức tạp, nhóc con về dạy lại cho mẹ :)

Link ảnh gốc

Bài tập đâm kim và xé dán:

"Pat a cake"

Pat a cake, pat a cake, baker's man
Bake me a cake as fast as you can
Pat it, and roll it, and mark it with B 
Put it in the oven for baby and me

Bài của mẹ kiki viết khi MK khoảng 2.5 tuổi.

Đề can chữ bằng xốp (foamies)

Nguồn: Cảm hứng từ bài hát dân gian “Pat a cake”
Vật liệu: Đề can chữ cái bằng xốp (mua ở Michael’s), giấy bìa màu mỏng, giấy in trắng
Tiến hành: Cắt 26 hình chiếc bánh trên giấy trắng, đặt hình bánh lên bìa.  Hướng dẫn bé dính 26 miếng đề can chữ cái lên bìa.
Quan sát: Bé rất thích gỡ đề can vì đây là một thử thách mới cho kỹ năng vận động tinh (fine motor). Lọai đề can này nhỏ nên gỡ cũng hơi khó. Bé tự gỡ và dán vào hình bánh.
Ghi chú: Vì mẹ tiết kiệm mua hộp chữ nhỏ và hơi kiểu cọ (rẻ hơn chữ in thường lớn) nên bé hơi khó phân biệt chữ C và G.

Đánh giá: không tốn kém, chuẩn bị nhanh, bé yêu thích, có hiệu quả.
* Sẽ dùng đề can chữ cái kiểu này trong các họat động khác

Xếp bánh theo thứ tự to nhỏ

Nguồn: File Folder Fun
Vật liệu: giấy in, giấy bìa màu mỏng
Tiến hành: in mẫu bánh, dán vào bìa cứng rồi cắt. Hướng dẫn bé sắp theo thứ tự từ nhỏ đến lớn hoặc ngược lại.
Quan sát: MK cầm bánh lên miệng cắn, xong nói ba hoa chích chòe gì đấy. Mẹ cất đi và ngày khác lập lại bé lại nhớ tới “Happy Birthday”. Bó tay!
Ghi chú: Nên bắt đầu bằng hình ảnh đơn giản, ít bị chia trí hơn như hình tròn chẳng hạn cho một đứa bé năng động như MK. Cũng nên bắt đầu bằng trình tự 3 mẫu thôi cho dễ hiểu. MK đã từng sắp 3 và đã biết lớn/nhỏ qua họat động dùng cookie cutter rồi.
Đánh giá: Tạm thời cất vào tủ, sẽ lập lại khi bé lớn hơn 1 chút.

Cây gia đình

Tuần sau là ngày của Ông Bà.  Có vẻ như ngày của Bố và Mẹ thì khá là phổ biến, nhưng ngày của Ông Bà hình như không được nhắc tới nhiều.  Hai mẹ conquyết định đọc sách về ông bà và làm cái cây gia đình để tặng ông bà nội ngoại. 

       

Phụ huynh chuẩn bị trước các nguyên liệu sau:
- chậu cây bằng nhựa cỡ nhỏ
- xốp cắm hoa
- ảnh cỡ nhỏ của các thành viên trong gia đình, cắt sẵn
- giấy trang trí bên ngoài chậu hoa
- giấy thủ công màu xanh lá cây
- băng dính, kéo, hồ dán, bút chì, bút màu,

Đầu tiên giải thích cho bé con về khái niệm cây gia đình.  Bé phấn khởi lắm và nhiệt liệt ủng hộ ý tưởng.  Bé tự liệt kê ra các thành viên trong gia đình bé muốn có mặt trên cây. Buổi chiều ăn tối xong, cả nhà dung dăng dung dẻ đi dạo.  Nhiệm vụ của con là tìm một cành cây nho nhỏ để làm thân cây.  Đi một vòng con chọn được 2 cành, và quyết định sẽ dùng cành còn nhiều lá tươi.

Ngắt một vài lá,  hướng dẫn bé dùng bút chì in hình chiếc lá lên giấy thủ công màu xanh rồi cắt thành hình lá.

 

Dùng keo dán hình các thành viên trong gia đình lên mặt lá.  Ghi tên từng người lên lá. Tô màu trang trí giấy bọc ngoài chậu hoa.

 

Lấy băng dính dính lá vào cây, khoản này thì mẹ phải giúp.  Đây là thành quả cuối cùng.  Bé hào hứng mang tới lớp dự giờ show & tell.  Đi học về đầy tự hào kể mẹ nghe, hôm nay các cô khen cái cây gia đình của con rất đẹp, bạn nào cũng thích.  Con còn chỉ từng hình nói rõ đây là ai.  Lúc ấy mẹ mới nhận ra là các từ "ông ngoại, bà ngoại, cô B" mẹ viết bằng tiếng Việt, cô hỏi lại là phải :)

Tới ngày của Ông Bà bé sẽ mang cây đi tặng ông bà nội.  Còn ông bà ngoại thì chỉ gửi ảnh được thôi vậy.

Ghi chú: ở trường của nhóc nhà tớ, thứ 6 hàng tuần đều có giờ show & tell.  Học sinh mang bất kể cái gì mình thích tới trường, giới thiệu và thuyết trình cho cô giáo và các bạn cùng lớp xem.  Hoạt động này khuyến khích trẻ bạo dạn và biết cách diễn đạt cho người khác nghe.

Vẽ bằng dây len

Thêm một tác phẩm nghệ thuật của mẹ kiki.




Vật liệu: màu tempera, đĩa giấy, giấy in, len sợi cắt chừng 2 gang tay

Thực hiện: Bóp màu ra đĩa giấy, nhúng len vào màu. Có thể cuộn lại và dùng đũa dầm vào cho dễ thấm màu. Nhớ chừa một khúc len để cầm. Giấy in gấp đôi lại rồi mở ra.Cho bé đặt len thấm màu lên giấy tùy thích. Đặt đầu len khô ra ngòai mép giấy. Gấp giấy lại. Cho bé 1 tay đặt lên giấy tay kia rút len từ từ ra từng sợ một hay nhiều sợi một lúc. Mở giấy ra và chờ khô.

Ghi chú: Khi bóp màu ra đĩa có thể để bé gọi tên màu lần lượt cho vui nếu bé còn nhỏ chưa tự bóp màu ra đĩa được. Để bé tự chọn nhúng màu nào trước. Sau đó bạn có thể làm lần lượt theo chiều kim đồng hồ hoặc từ trái sang phải gì đó để bé quan sát rồi đố bé chúng ta sẽ nhúng màu nào kế tiếp...v.v.

Các bài học trên khay

Bài này mẹ kiki viết từ tháng 3 năm 2010, hồi ấy bé con mới 2 tuổi.  Em xin phép bác copy sang bên này.

Là một người mẹ đi làm và có con chỉ đi học bán thời gian nên tôi rất thích những chiếc khay này. Mỗi tối khi con đi ngủ tôi có thể sắp sẵn các trò chơi thực tập lên các khay. Sang ngày hôm sau, khi đi làm về tôi chỉ việc bày ra từng khay một cho bé chơi. Có hôm bé chỉ cần chơi 1-2 môn nhưng tôi vẫn để sẵn 6 khay để phòng hờ môn chơi nào bé không hứng thú. Các trò chơi này giúp tôi có một chút thời gian sửa sọan bữa ăn tối mà không phải mở TV cho con xem. Tôi sắp một góc ở phòng ăn cho bé chơi để trong lúc làm bếp tôi có thể nhìn thấy con chơi và có thể cùng chơi với con trong lúc làm bữa. Các trò chơi giúp bé tập luyện thêm kỹ năng mới hoặc những kỹ năng mà bé còn kém. Trong trường hợp các bé đi học bán thời gian nó cũng giúp bé theo kịp bạn bè cùng lớp. Chỉ có cha mẹ mới có thể dành thời gian để tập luyện những yếu điểm của con cái, tôi không thể giao phó việc này cho thầy cô được. Họ có cả một lớp học để hướng dẫn nên việc dành riêng cho từng cá nhân là điều tôi không thể mong đợi hay cầu nguyện cho nó xảy ra. Giúp con vượt qua được yếu điểm của mình tôi hy vọng con sẽ có tự tin, yêu trường lớp bè bạn hơn, và con sẽ có những giờ vui hơn trong lúc ba mẹ đi làm. Tôi chia nhóm các trò chơi trên khay dựa theo chương trình Montessori nhưng tôi không hòan tòan chỉ theo phương pháp của họ vì nó hơi bị gò bó. Các trò chơi đại lọai được nhóm vào các môn: đọc-viết, tóan, hội họa-thủ công, kỹ năng khéo léo (fine motor skills), khoa học, đời sống …. Dĩ nhiên còn trò chơi múa hát, chạy nhảy và khám phá thiên nhiên là trò chơi mà các em yêu thích hơn hết sẽ nằm vào khay thứ 7. Khay này không sắp sẵn được nên thường được chơi sau khi mẹ làm bữa tối xong

Xanh sạch đẹp

Tớ nung nấu ý định tự làm xà phòng giặt từ mấy tháng nay mà giờ mới bắt tay vào làm được.  Mới rủ nhóc con một câu, con giúp mẹ làm xà phòng giặt không, cô nàng gật đầu ngay tắp lự mắt sáng trưng.  Nhân tiện này tớ tranh thủ nói với con, tại sao mình lại tự làm xà phòng.  Ngoài việc tiết kiệm ra thì còn giữ môi trường sạch sẽ, không dùng những hóa chất tẩy không cần thiết, mùi hương nhân tạo (nhất là đối với trẻ em có làn da nhạy cảm hay dị ứng), không có hóa chất tẩy không tốt chảy xuống đường cống, lâu dài ngấm vào đất không tốt cho môi trường.

Công thức cực kỳ đơn giản như sau.  Nguyên vật liệu có thể mua tại chợ Walmart hoặc Krogers.  Nếu muốn thơm thì có thể cho dầu thơm (essential oil).
1/2 cup Borax
1/2 cup Washing Soda
1/2 miếng xà phòng bánh Fels Naptha
7.5 lít nước

Nguyên vật liệu

 Đầu tiên là bào nhỏ xà phòng bánh.  Nhóc con thích công việc này nhất, xà phòng mềm, bào ra dễ dàng mà có cảm giác như là kem (không lạnh) ấy.

Bào xà phòng

Thành quả bào

Đổ một ít nước nấu xà phòng cho tan chảy hết.

Nấu xà phòng

Trộn bột borax và bột washing soda vào nồi, khuấy đều cho tan.

Số nước còn lại đun ấm, đổ vào thùng to, rồi trộn hỗn hợp đã nấu trên vào quấy đều.  Đậy nắp để 24 giờ sẽ được một hỗn hợp chất lỏng sền sệt.  Đây là kết quả 2 mẻ tổng cộng 15 lít, chắc phải 2 năm nữa mới dùng cho hết haha

Khoảng vài tháng nay, nhà tớ tẩy chay không dùng đồ xốp để đựng đồ ăn ngoài hàng ăn không hết mang về.  Thứ nhất là đồ xốp không tốt cho sức khỏe, nhất là khi đựng thức ăn nóng.  Thứ hai là đồ xốp cực kỳ hại cho môi trường vì xốp không phân hủy được.  Hộp xốp tràn lan ra ngoài biển, sinh vật biển nhìn tưởng là thức ăn, ăn phải thì không thể sống nổi.  Bộ hộp đập dẹp này, đi đâu bỏ vào túi rất gọn nhẹ, lúc cần có sẵn lôi ra dùng :)  Ai thấy cũng hỏi mua ở đâu và sau đó khá nhiều người mua theo :)

Mua trên amazon

Tớ cũng tẩy chay luôn cả túi nilon, đi chợ luôn mang theo túi vải của mình và sắm thêm bộ túi lưới này để đựng hoa quả.  Nếu ai biết đan/móc túi quả thị thì không cần thêm túi lưới nữa.

Mua trên amazon

Xanh - Sạch - Đẹp :)